Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie jednolitych zasad przygotowywania i realizacji inwestycji informatycznych w podległych resortach

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr 3547 z dnia 9 marca 2000 r. posła na Sejm RP pana Andrzeja Słomskiego - w sprawie jednolitych zasad przygotowywania i realizacji inwestycji informatycznych w podległych prezesowi Rady Ministrów resortach - działając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów i w porozumieniu z zainteresowanymi członkami Rady Ministrów, uprzejmie przedkładam odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowej interpelacji.    1. Czy rząd opracował jednolite (dla wszystkich ministerstw) zasady przygotowania i prowadzenia inwestycji informatycznych?    W Departamencie Rozwoju Informatyki i Systemu Rejestrów Państwowych MSWiA uruchomione zostały następujące zadania:    - Zasady przygotowania inwestycji informatycznych:    Opracowany został dokument pt. ˝Stadium przedsięwzięcia˝, w którym zawarta jest ujednolicona procedura postępowania przy uruchamianiu przedsięwzięć informatycznych oraz zbiór dokumentacji składającej się na takie stadium. Stosowanie tego dokumentu pozwoli na:    a) ujednolicenie metod poprawnego przygotowania przedsięwzięć informatycznych poprzez zaprezentowanie celu przedsięwzięcia, oczekiwanych efektów, potrzebnych nakładów i źródeł ich finansowania, sposobu prowadzenia przedsięwzięcia, pożądanej architektury systemu itp.;    b) koordynację inicjatyw dotyczących podejmowania takich przedsięwzięć, polegającą na ocenie ich celowości z tytułu istnienia podobnych i już eksploatowanych rozwiązań i możliwości ich wykorzystania, nowoczesności i otwartości zaproponowanych rozwiązań itp.;    c) wymianę ujednoliconej informacji o stanie podjętych inicjatyw informatycznych pomiędzy jednostkami administracji rządowej.    - Zasady prowadzenia przedsięwzięć informatycznych:    Przygotowywane jest polskie tłumaczenie międzynarodowej normy ISO/IEC 12207. Norma przygotowana przez ISO (International Organization for Standarization - Międzynarodową Organizację Normalizacyjną) i IEC (International Elektrotechnical Commission - Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną) reguluje procesy związane z wytwarzaniem i eksploatacją systemów informatycznych.    Ponieważ przystosowanie normy ISO/IEC 12207 do warunków polskich przez Polski Komitet Normalizacyjny nie jest w najbliższym czasie przewidziane, Departament RIiSRP MSWiA podjął również i taką pracę dostosowawczą.    - Zasady wymiany informacji pomiędzy systemami informatycznymi:    Rozpoznawany jest europejski program IDA (Interchange of Data between Administrations), który jest zbiorem programów sektorowych (m.in. ekologia, ochrona zdrowia, gospodarka morska) i horyzontalnych (m.in. architektura systemów, infrastruktura teleinformatyczna, standaryzacja, metodologia) oraz formułowane są uwarunkowania związane z ewentualnym przystąpieniem Polski do tego programu. Najogólniej rzecz ujmując, można stwierdzić, iż program IDA pozwala na standaryzację sektorową (u nas - resortową), wymianę informacji pomiędzy systemami informatycznymi krajów europejskich oraz na wspólne stanowienie o infrastrukturze niezbędnej do ich funkcjonowania.    - Zasady bezpiecznego gospodarowania zasobami informacyjnymi:    a) opracowany został dokument pt. ˝Zasady bezpieczeństwa systemów informatycznych˝. Powstał on we współpracy z Ministerstwem Łączności, w oparciu o podobne unormowania obowiązujące w Wielkiej Brytanii i USA. Jest to zbiór zasad i procedur pozwalających na zabezpieczenie zasobów informacyjnych przed utratą, zniekształceniem lub dostępem osób nieupoważnionych;    b) w trakcie przygotowań jest projekt ustawy o wprowadzeniu podpisu elektronicznego. Nad projektem tym pracuje zespół międzyresortowy. Wprowadzenie podpisu elektronicznego jest warunkiem niezbędnym do uruchomienia e-biznesu w kraju i bezpiecznego (bo autoryzowanego) przesyłania informacji w sieciach teleinformatycznych.    Wymienione opracowania mają lub będą miały zastosowanie w jednostkach organizacyjnych podległych albo podporządkowanych ministrowi spraw wewnętrznych i administracji lub nadzorowanych przez ministra spraw wewnętrznych i administracji, bo taka jest aktualna regulacja ustawowa. Zostanie podjęta inicjatywa zmierzająca do jej zmiany, tak aby MSWiA mogło zalecać stosowanie opracowanych norm i zasad prowadzenia przedsięwzięć informatycznych wszystkim jednostkom administracji rządowej i, szerzej, aby mogło koordynować rozwój zastosowania metod informatycznych w administracji. Taka rola MSWiA jest również przewidziana w opracowaniu pt. ˝Cele i kierunki rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce (które jest dyskutowane w Komitecie Społecznym Rady Ministrów. Przyjęcie tego dokumentu będzie stanowiło podstawę dla wspomnianych wyżej zmian regulacji ustawowych. Taką też rolę MSWiA będzie prezentowało w pracach odpowiednich komitetów OECD (Organization for Economic Cooperation and Development).    2. W jakich resortach podjęto i realizuje się inwestycje informatyczne, w oparciu o jakie akty prawne, w jaki sposób są nadzorowane i odbierane?    Opierając się na informacjach przekazanych przez resorty i urzędy centralne, można powiedzieć, że inwestycje informatyczne są realizowane w każdym z resortów/urzędów. Należą do nich m.in.:    - przygotowanie infrastruktury teleinformatycznej niezbędnej do wdrożenia systemów wg wymogów UE lub NATO (Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Główny Urząd Ceł);    - wdrożenie Zintegrowanego Systemu Informatycznego do obsługi resortu/urzędu (Ministerstwo Skarbu Państwa, Ministerstwo Gospodarki, Komenda Główna Policji, Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej);    - wdrażanie i rozwijanie specjalizowanych systemów do obsługi obywateli i instytucji bezpośrednio ich obsługujących (Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej - obsługa urzędów pracy i obsługa pomocy społecznej, Ministerstwo Finansów - POLTAX, Zakład Ubezpieczeń Społecznych - obsługa składek emerytalnych, Ministerstwo Ochrony Środowiska - meteorologiczna osłona kraju, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji - wydawanie, personalizacja i ewidencja dowodów osobistych, Ministerstwo Spraw Zagranicznych - uruchomienie dostępu do międzynarodowych sieci informatycznych, Ministerstwo Sprawiedliwości - rejestr zastawów we współpracy z PESEL i REGON, Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej - system kierowania przewozami i zarządzania w PKP, Główny Urząd Statystyczny - obliczenia statystyczne) - ze wszystkimi uwarunkowaniami towarzyszącymi tym trudnym wdrożeniom (takimi jak: brak wystarczających środków, brak kadry informatycznej, niesolidność firm realizujących zadania itp.);    - upowszechnienie dostępu do Internetu - w każdej gminie i w każdym gimnazjum (Ministerstwo Edukacji Narodowej).    Podstawę prowadzenia przedsięwzięć informatycznych stanowią głównie:    - ustawa o zamówieniach publicznych;    - obowiązujące normy i uregulowania branżowe;    - dyrektywy NATO;    - dyrektywy Banku Światowego;    - sugestie i zalecenia właściwych organizacji UE.    Nadzorowanie i odbiór prac realizują najczęściej zespoły powołane na czas implementacji systemu i/lub sami użytkownicy końcowi. W wielu przypadkach stosowane są (znane w kraju) metodyki prowadzenia przedsięwzięć informatycznych, oferowane przez firmy komercyjne (takie jak: ORACLE, IBM, Informix, ICL).    3. Jaki jest stopień przygotowania do realizacji systemu informatycznego w Ministerstwie Sprawiedliwości?    Według informacji uzyskanej z Ministerstwa Sprawiedliwości stan informatyzacji tego ministerstwa jest określony w opracowanej i zatwierdzonej w 1999 r. ˝Koncepcji informatyzacji resortu sprawiedliwości˝. W ramach tej koncepcji:    a) zostały zakończone bądź w dużym stopniu są zaawansowane następujące większe projekty:    - Rejestr Zastawów - obejmujący wpisy w centralnej bazie danych, udzielanie informacji z tej bazy oraz automatyzację pracy sekretariatów wydziałów gospodarczych - rejestru zastawów;    - Krajowy Rejestr Sądowy - obejmuje analogiczne komponenty jak rejestr zastawów;    - System Prokuratur - przeznaczony do walki z przestępczością.    b) planowane jest rozpoczęcie w tym roku następujących projektów:    - System Nowa Księga Wieczysta;    - System Komputeryzacji Wydziałów Procesowych.    Ministerstwo Sprawiedliwości stosuje wytyczne MSWiA odnośnie do uruchamiania przedsięwzięć informatycznych (Studium Przedsięwzięcia) oraz współpracuje w procesie realizacji tych przedsięwzięć z innymi resortami i urzędami centralnymi, np.:    - z MSWiA w zakresie wykorzystania rejestru PESEL;    - z GUS w zakresie wykorzystania rejestru REGON;    - z ośrodkami informatyki przy urzędach wojewódzkich w zakresie wykorzystania infrastruktury teleinformatycznej tych ośrodków.    4. Jaka jest skala strat finansowych już poniesionych w wyniku zaniechania opracowania jednolitych zasad inwestycji informatycznych w resortach?    Po pierwsze - jak wyjaśniono w odpowiedzi na pierwsze pytanie pana posła - opracowanie jednolitych zasad prowadzenia inwestycji informatycznych w administracji rządowej zostało podjęte już w roku 1998, ale ze względu na stopień złożoności tych prac, ich rozległość oraz brak wspierających je dobrych unormowań ustawowych nie można jeszcze oczekiwać pełnych efektów. Trzeba jednocześnie zauważyć, że poza jednostkami resortu spraw wewnętrznych i administracji Studium Przedsięwzięcia stosują inne resorty i urzędy.    Po drugie - trudno mówić o skali strat, ponieważ nie ma konkretnych danych ani o istnieniu takich strat, ani tym bardziej o ich wielkości. W konkretnych przypadkach, gdy wdrożenie przedłuża się (np. ZUS) dane takie mogą być oszacowane i udostępnione jedynie przez podmioty bezpośrednio zainteresowane.    Z poważaniem    Minister    Marek Biernacki    Warszawa, dnia 3 października 2000 r.