Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie konsultacji, uwarunkowań i przygotowań do wdrożenia w życie ˝Paktu dla wsi˝

      Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 28 lutego 2000 r., znak: SPS-0202-3361/00, interpelacją pana posła Jana Kulasa skierowaną do ministra rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie konsultacji, uwarunkowań i przygotowań do wdrożenia w życie ˝Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝ uprzejmie przedstawiam stanowisko w poszczególnych kwestiach poruszonych w interpelacji.    1. Jak przedstawia się geneza ˝Paktu dla wsi˝? Jaki był udział strony społecznej w jego wypracowaniu?    Inicjatywa powstania ˝Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝ zrodziła się podczas negocjacji przedstawicieli rządu i rolniczych związków zawodowych w lutym 1999 r. na kanwie rolniczych protestów. Przewodniczący KK NSZZ ˝Solidarność˝ Marian Krzaklewski zaproponował, aby poza rozwiązaniami doraźnymi przystąpić do opracowywania w formie umowy społecznej strategicznych rozwiązań dla wsi i rolnictwa. W związku z tym rozpoczęły się prace rządowo-społeczne nad założeniami ˝Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝. Na tym etapie w rozmowach dotyczących paktu brali udział przedstawiciele strony rządowej, eksperci oraz przedstawiciele: Krajowego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, Krajowej Rady Izb Rolniczych, NSZZ RI ˝Solidarność˝ oraz Związku Zawodowego Rolnictwa ˝Samoobrona˝. Rada Ministrów przyjęła 22 lipca 1999 r. dokument rządowy ˝Pakt dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝. W pakcie przyjętym przez Radę Ministrów przedstawiono następujące trzy obszary (filary):    1) wspieranie rolnictwa i jego otoczenia,    2) rozwój przedsiębiorczości i tworzenie pozarolniczych miejsc pracy,    3) kompleksowa polityka społeczna wobec wsi i rolnictwa, rozwój cywilizacyjny obszarów wiejskich.    2. Na jakim etapie znajdują się obecnie konsultacje wokół ˝Paktu dla wsi˝?    3. Jak dalece są zaawansowane prace rządowe, resortowe w przygotowaniu do wprowadzenia w życie ˝Paktu dla wsi˝?    Od 1 grudnia 1999 r. rozpoczęły się intensywne prace nad paktem już jako umową społeczną. Celem zawarcia paktu jest rozwiązanie strukturalnych problemów wsi i rozwój rolnictwa w perspektywie długoterminowej. Stąd w obszarze zainteresowań wszystkich stron uczestniczących w negocjacjach są, poza rolnictwem, takie dziedziny, jak: edukacja i ochrona zdrowia na obszarach wiejskich, polityka regionalna w sprawach wsi i rolnictwa, rynek pracy, zasoby ludzkie i inne. W pracach nad rozwiązaniem tych problemów na równorzędnych zasadach biorą udział przedstawiciele rządu oraz partnerów społecznych: samorządów, izb rolniczych, producentów, pracodawców, a także rolniczych związków zawodowych i organizacji społeczno-zawodowych - łącznie 27 instytucji i organizacji, w tym m.in.:    - Federacja Związków Producentów Rolnych;    - Federacja Związków Pracodawców Rolnych;    - Komisja Krajowa NSZZ ˝Solidarność˝,    - Krajowy Związek Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych;    - Krajowa Rada Izb Rolniczych;    - NSZZ Rolników Indywidualnych ˝Solidarność˝,    - OPZZ;    - Związek Zawodowy ˝Centrum Narodowe Młodych Rolników˝,    - Związek Zawodowy Rolnictwa ˝Samoobrona˝.    Główne prace nad paktem odbywają się w ramach 5 zespołów roboczych:    1. Rolnictwo.    2. Przedsiębiorczość i pozarolnicze miejsca pracy.    3. Instytucjonalizacja partnerstwa i dialogu społecznego.    4. Polityka regionalna - miejsce i rola wsi w strategiach i programach rozwoju województw.    5. Kompleksowa polityka społeczna.    Do chwili obecnej odbyły się dwa spotkania Zespołu Plenarnego Paktu, 14 spotkań zespołów roboczych oraz 9 konferencji wojewódzkich w ramach pracy zespołu nr 4.    Zespół nr 1. 10 marca, podczas swojego drugiego spotkania, rozpoczęto dyskusję nad dokumentem ˝Wspieranie rolnictwa i jego otoczenia˝, uwzględniającym rozwój polskiego rolnictwa przed i po przystąpieniu do UE. Rozwiązania zawarte w tym dokumencie uwzględniają zakres, sposoby i koszty interwencji na rynku rolnym w najbliższych latach, wsparcie procesów modernizacyjnych w gospodarstwach rolnych, przygotowanie rolników do korzystania z instrumentów WPR. Oszacowano także koszty i korzyści wynikające dla polskiego rolnictwa z faktu przystąpienia Polski do UE.    Zespół nr 2. Po analizie strategicznych dokumentów rządowych przystąpiono do opracowywania propozycji konkretnych instrumentów w celu: poprawy stanu infrastruktury technicznej na obszarach wiejskich, wspierania małych i średnich przedsiębiorstw oraz zwiększenia ich konkurencyjności, a także tworzenia miejsc pracy na wsi w oparciu o programy współfinansowane ze środków publicznych.    Zespół nr 3. Po dokonaniu analizy porównawczej sytuacji prawnej w zakresie instytucjonalizacji partnerstwa i dialogu społecznego w sprawach wsi i rolnictwa w Polsce i UE przystąpiono do opracowywania modelu instytucji dialogu na potrzeby polskiego środowiska rolniczego w celu rozwiązywania bieżących problemów oraz w kontekście negocjacji i przystąpienia Polski do UE. Na obecnym etapie prac osiągnięto porozumienie co do stworzenia wspólnej reprezentacji polskich organizacji rolniczych przy UE. Przystąpiono do prac nad określeniem kompetencji i sposobu finansowania takiej instytucji.    Zespół nr 4. Zespół swoje zadania realizuje podczas odbywających się od początku lutego konferencji wojewódzkich. Spotkania te służą zapoznaniu samorządu wojewódzkiego, regionalnych przedstawicieli oraz lokalnych środowisk wiejskich z prowadzonymi pracami nad paktem i uwzględnieniu problemów rolnictwa i wsi, zawartych w strategiach i programach rozwoju województw. Do chwili obecnej odbyły się konferencje w województwach: kujawsko-pomorskim, lubuskim, podlaskim, lubelskim, zachodniopomorskim, pomorskim, podkarpackim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim. Konferencje wojewódzkie zakończą się 3 kwietnia br. W spotkaniach tych wzięło udział 60 (lubuskie) do 260 (lubelskie) osób.    Zespół nr 5. 29 lutego odbyło się drugie spotkanie zespołu. Przystąpiono do uzgodnień w ramach opracowanego na rzecz paktu ˝Harmonogramu realizacji inicjatyw z zakresu edukacji na wsi w latach 2000, 2001, 2002-2005˝. W trakcie prac zespołu omawiane są elementy polityki społecznej, w tym zadania z zakresu edukacji i oświaty na wsi, dostępności do usług medycznych, rehabilitacyjnych i prewencji w ramach KRUS, zapewnienia bezpiecznych warunków pracy w rolnictwie oraz zadań z dziedziny opieki społecznej dla mieszkańców wsi.    23 marca br. odbędzie się trzecie spotkanie Zespołu Plenarnego Paktu, podczas którego zostaną zaprezentowane dokumenty przyjęte przez poszczególne zespoły robocze. Intensywne prace wszystkich zespołów mają doprowadzić do powstania wspólnego, wynegocjowanego przez rząd i partnerów społecznych ˝Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝. Paktowi będą towarzyszyć projekty aktów prawnych oraz pakiet podprogramów z różnych obszarów tematycznych.    Rząd priorytetowo traktuje rozwiązywanie problemów polskiej wsi i rolnictwa, co znajduje również swoje odzwierciedlenie w pracach nad paktem oraz w randze, jaką nadaje się temu dokumentowi. Przewodniczącym Zespołu Plenarnego Paktu jest wiceprezes Rady Ministrów, minister pracy i polityki społecznej pan Longin Komołowski. W zespole tym ze strony rządowej swoich przedstawicieli w randze sekretarzy i podsekretarzy stanu mają: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwo Gospodarki, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Środowiska, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Skarbu Państwa.    Ponadto aktywny udział w przygotowywaniu konkretnych rozwiązań na rzecz rolnictwa i wsi biorą: Agencja Rynku Rolnego, Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wszystkie wymienione instytucje dokonały przeglądu dokumentów, w tym ustaw i rozporządzeń z zakresu swoich kompetencji występujących w pakcie. Poszczególne resorty przygotowują w formie projektów rozporządzeń i ustaw rozwiązania zgodnie z ustaleniami, jakie zapadają w poszczególnych zespołach tak, aby końcowa wersja paktu miała instrumenty wykonawcze. Praktycznie we wszystkich nowych projektach dokumentów rządowych z zakresu polityki rolnej, społecznej, regionalnej, ochrony zdrowia, ochrony środowiska uwzględniane są interesy polskiej wsi i rolnictwa.    4. W jakim stopniu przyjęty budżet państwa na 2000 r. ułatwi wprowadzenie w życie ˝Paktu dla wsi˝?    W zapisach ustawy budżetowej na 2000 r. nie ma co prawda bezpośrednio wydzielonych środków na realizację paktu. Natomiast jest to niewątpliwie budżet, który tworzy solidne podstawy do wprowadzenia w życie ˝Paktu dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝. W 2000 r. wydatki na rolnictwo, rozwój wsi i rynki rolne realizowane przez różnych dysponentów, łącznie z rezerwami celowymi i środkami z Unii Europejskiej (PHARE, SAPARD) oraz środkami z Banku Światowego planowane są w kwocie 4 575 529 tys. zł, co stanowi 2,93% wydatków budżetu państwa. W 2000 r. ogółem wydatki na rolnictwo, rozwój wsi i rynki rolne z kredytem Banku Światowego i środkami pomocowymi są wyższe od ustalonych w ustawie budżetowej na 1999 r. o 45,84%.    Po wyłączeniu środków z Unii Europejskiej w kwocie 822 752 tys. zł wydatki na rolnictwo wyniosą 3 752 777 tys. zł, co stanowić będzie 2,4% wydatków budżetu państwa. Ponadto w ustawie budżetowej na 2000 r. planowane są wydatki na rzecz Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w łącznej kwocie 14 159 542 tys. zł. Po uwzględnieniu ww. wydatków łączna kwota wydatków budżetu państwa na rolnictwo, rozwój wsi i świadczenia emerytalno-rentowe dla rolników w 2000 r. wyniesie 18 735 071 tys. zł.    W kwocie wydatków na rolnictwo, rozwój wsi i rynki rolne nie uwzględniono wydatków na oświatę rolniczą oraz na utrzymanie jednostek pracujących na rzecz rolnictwa, finansowanych od początku 1999 r. przez samorządy wojewódzkie i powiatowe. Rok 2000 będzie kontynuacją już rozpoczętych reform strukturalnych w polskim rolnictwie oraz początkiem wsparcia polskiego rolnictwa na tak dużą skalę ze środków przedakcesyjnych z Unii Europejskiej.    5. Jaką rolę w realizacji ˝Paktu dla wsi˝ mogą odegrać związki zawodowe, izby rolnicze oraz ośrodki doradztwa rolniczego?    ˝Pakt dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝ jest umową społeczną. Zasadniczą rolę w przygotowaniu rozwiązań, jakie znajdą się w końcowej wersji paktu, jak również w jego realizacji odegrają rolnicze związki zawodowe, izby rolnicze, organizacje społeczno-zawodowe rolników, o czym była mowa wcześniej. Natomiast ośrodki doradztwa rolniczego będą brały czynny udział w bezpośredniej realizacji zawartych postanowień w pakcie.    6. Jaki dotychczas wysiłek wykonał resort rolnictwa i rozwoju wsi w promocji ˝Paktu dla wsi˝?    Szeroko rozpropagowano sam dokument pt. ˝Pakt dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝, przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 22 lipca 1999 r. Ministerstwo stale informuje środki masowego przekazu o toczących się pracach nad paktem. Media są zapraszane na konferencje odbywające się w poszczególnych województwach w sprawie informowania lokalnych środowisk wiejskich o założeniach, jak również postępie prac negocjacyjnych nad paktem.    Rząd określił priorytety w narodowej strategii rozwoju regionalnego, których realizacja powinna zmniejszyć dysproporcje w warunkach pracy i życia między miastem a wsią. Spotkania wojewódzkie służą przekazywaniu wzajemnych informacji o działaniach zespołów przygotowujących końcową wersję zapisów w przyjętych filarach paktu oraz planach rozwoju poszczególnych regionów opracowywanych i realizowanych w danym województwie. Spotkania cieszą się dużym zainteresowaniem lokalnych społeczności i pozwalają jednocześnie na konstruktywną wymianę poglądów na aktualne tematy dotyczące wsi i rolnictwa. Równocześnie odbywają się doraźne spotkania z zainteresowanymi grupami społecznymi.    7. Jakie nakłady finansowe będą konieczne do realizacji ˝Paktu dla wsi˝ w latach?    Celem paktu nie jest rozwiązywanie problemów bieżących. Tym zajmuje się specjalny rządowy Zespół ds. wsi, powołany 19 stycznia 1999 r. przez prezesa Rady Ministrów. Pakt jest programem wieloletnim i taki też charakter będą miały zawarte w nim rozwiązania, włącznie z projektowanymi wydatkami niezbędnymi do jego realizacji, przy czym na realizację zadań zawartych w pakcie przewiduje się, począwszy od 2001 r., wykorzystanie środków budżetowych oraz środków pochodzących z funduszy pomocowych. Wielkość nakładów finansowych potrzebnych do sfinansowania poszczególnych zadań uwzględnionych w pakcie zespoły robocze przedstawią w końcowej fazie prac. Jest to obecnie przedmiotem trwających prac i negocjacji. Wolą wszystkich stron uczestniczących w pracach nad paktem jest, aby pakt jako program został przyjęty przez Radę Ministrów.    Z wyrazami szacunku    Sekretarz stanu    Henryk Wujec    Warszawa, dnia 20 marca 2000 r.