Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożenia dla systemu finansowego służby zdrowia na przykładzie Podlaskiej Regionalnej Kasy Chorych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Mieczysława Czerniawskiego w sprawie zagrożenia dla systemu finansowego służby zdrowia na przykładzie Podlaskiej Regionalnej Kasy Chorych, przesłaną ministrowi zdrowia według właściwości pismem z dnia 8 listopada br. (SPS-0202-2772/99), po uzgodnieniu stanowiska z Ministerstwem Finansów uprzejmie wyjaśniam, że po dziewięciu miesiącach gromadzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne dotychczasowe wpływy ze składek są faktycznie niższe od planowanych. Łącznie do końca października napłynęło o 1226,7 mln zł mniej w stosunku do planowanych wpływów. Stanowi to niedobór w wysokości 7,5% kwoty, jaka winna była wpłynąć w tym czasie. Trzeba przy tym dodać, że na takim ukształtowaniu wskaźnika realizacji planu zaważyły szczególnie niekorzystne w tym zakresie wyniki I kwartału br., kiedy to rozpoczęło się wdrażanie nowego systemu i wszyscy stawialiśmy pierwsze kroki. Drugie półrocze charakteryzuje większa stabilizacja wpływów ze składek. Wpływy w miesiącach lipiec-listopad stanowią 95,3-98,1% wielkości planowanych.    Powody takiego stanu rzeczy są znane - brak identyfikacji dłużników ZUS uniemożliwił odzyskanie zaległych należności.    Z posiadanych informacji wynika, że niedobór środków finansowych tylko w niewielkim stopniu powoduje niewywiązywanie się kas chorych ze zobowiązań finansowych wobec któregokolwiek z partnerów. Wyjściem doraźnym, przyjętym przez niektóre kasy w sytuacjach awaryjnych, jest umowa o debecie bankowym w rachunku bieżącym, które to rozwiązanie pozwala zachować płynność finansową w oczekiwaniu na kolejny dopływ środków finansowych ze składek. Właśnie takie rozwiązanie przyjęła Podlaska Regionalna Kasa Chorych. Porównanie sytuacji finansowej kas nie jest jednak proste i w obecnej chwili nie można jednoznacznie określić, czy sytuacja Podlaskiej Kasy Chorych jest najtrudniejsza. Można natomiast niewątpliwie stwierdzić, że korespondencja napływające z obszaru działania tej kasy jest niepokojąca.    Na mocy ustawy z dnia 23 lipca br. o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym przyznane kasom chorych w 1999 r. pożyczki podlegają całkowitemu umorzeniu wraz z odsetkami, w przypadku bezzwrotnego przekazania przez kasy samodzielnym publicznym zakładom opieki zdrowotnej środków na wypłatę dodatkowego rocznego wynagrodzenia za rok 1998, przysługującego pracownikom jednostek państwowej sfery budżetowej. Kwota umorzonej pożyczki pozostała po rozliczeniu środków na wypłatę tego wynagrodzenia zostanie, w ramach wyrównania, podzielona między kasy chorych, zapewniając im dodatkową pulę środków.    Ponieważ wiadomo już, że wpływy ze składek w ostatnich miesiącach bieżącego roku nie zniwelują powstałego w 1999 r. deficytu, w obawie o skutki niedoboru środków dla równowagi finansowej kas chorych, Rada Ministrów przyjęła autopoprawkę do ustawy budżetowej na rok 2000 oraz pilny projekt rządowy ustawy o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Projektuje się możliwość udzielenia kasom chorych pożyczki z budżetu państwa w roku 2000 w wysokości niedoboru wpływów ze składek w stosunku do planu na 1999 r. Projekt ten jest obecnie przedmiotem prac w parlamencie. Należy również brać pod uwagę stopniową spłatę zaległych składek przez znaczną liczbę płatników, które - jak zapewnia ZUS - będą egzekwowane z całą stanowczością.    Jednocześnie chciałabym zwrócić uwagę na fakt, że wpływy do poszczególnych kas chorych nie są jednakowe. Stopień zamożności płacących składki, a co za tym idzie - wysokość uzyskanych wpływów w poszczególnych kasach chorych, jest zróżnicowany. Także proporcja liczby płacących w stosunku do liczby ubezpieczonych jest bardziej lub mniej korzystna w poszczególnych kasach. Zróżnicowane są także wydatki poszczególnych kas, co wynika w znacznym stopniu z historycznie ukształtowanej struktury bazy placówek służby zdrowia i udzielanych w nich świadczeń zdrowotnych, a także z poziomu kształtowania się cen i wynagrodzeń na terenie różnych województw. Należy przy tym dodać, że kasy mają swobodę w ustalaniu stawek i swobodę alokacji środków finansowych między poszczególne typy świadczeń zdrowotnych. Wszystko to powoduje, że jedne kasy są w lepszej, drugie w gorszej sytuacji finansowej. Mechanizm wyrównania finansowego między kasami chorych w znacznym stopniu niweluje różnice w tym zakresie.    Podobnie zróżnicowana jest sytuacja finansowa jednostek ochrony zdrowia oraz ich pracowników. Na 1999 r. kasy chorych zawarły kontrakty ze wszystkimi świadczeniodawcami sektora publicznego, aby m.in. umożliwić im łagodne przejście do nowego systemu i stopniowe przystosowanie do wymagań zmieniającego się otoczenia. Trzeba wyraźnie powiedzieć, że kontrakty zawarte na 1999 r. umożliwiły przetrwanie w niezmienionej postaci wielu struktur, uważanych często za nieefektywne lub wręcz zbyteczne. I jakkolwiek zadaniem i jedynym kryterium działania kas chorych jest zabezpieczenie interesów ubezpieczonych w formie gwarancji oczekiwanej jakości i dostępności świadczeń, często ze wskazaniem na preferowanego świadczeniodawcę, to, mając na uwadze aspekt społeczny, kasy były zmuszone przeznaczyć część środków na zakup świadczeń u świadczeniodawców, których efektywność nie gwarantowała prawidłowego wykorzystania przekazanych środków.    Zmiana systemu finansowania ochrony zdrowia nie oznacza przekazywania zwiększonych środków finansowych wszystkim funkcjonującym świadczeniodawcom oraz finansowania przez kasy chorych nowych świadczeniodawców. Uzasadnione potrzeby osób ubezpieczonych w systemie ubezpieczenia zdrowotnego powinny wyznaczać strukturę i finansowanie świadczeniodawców. Niejednokrotnie dokonujące się zmiany tworzą niedogodności dla pracowników ochrony zdrowia oraz pacjentów, ale wszyscy zdajemy sobie sprawę, że utrzymywanie status quo nie miało racji bytu i byliśmy zgodni co do konieczności zmiany systemu ochrony zdrowia. Trzeba też wyraźnie powiedzieć, że nie jest zadaniem kas chorych utrzymywanie poszczególnych zakładów opieki zdrowotnej. Byłoby to zresztą niemożliwe w sytuacji ograniczonych możliwości finansowych, które niezależnie od ich wysokości zawsze będą niewystarczające, na co wskazują doświadczenia innych, znacznie zamożniejszych krajów. Negocjowana ze świadczeniodawcą cena świadczenia musi uwzględniać koszty wynikające z faktycznych potrzeb ubezpieczonych w warunkach racjonalnego i ekonomicznego wykorzystania środków. Wiąże się to na ogół ze zmianą myślenia, wiedzą i doświadczeniem kadry zarządzającej. Całkowitej reorganizacji i restrukturyzacji dotychczasowych struktur nie da się unikną. Jej ceną jest ograniczenie nadmiernego zatrudnienia (co oczywiście radykalizuje nastroje pracowników) oraz większy wysiłek zatrudnionych. Mrogram osłonowo-restrukturyzacyjny realizowany w Ministerstwie Zdrowia stanowi duże wsparcie dla tych procesów.    Z wyrazami szacunku    Minister    Franciszka Cegielska    Warszawa, dnia 21 grudnia 1999 r.