Debaty sejmoweVIII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wywozu poza granice państwa polskiego dóbr kultury i wręczania ich przedstawicielom rządów innych krajów

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej pana prof. Jerzego Buzka uprzejmie proszę pana marszałka o przyjęcie odpowiedzi na interpelację pana Wojciecha Hausnera, posła na Sejm RP, w sprawie wywozu poza granice państwa polskiego dóbr kultury wręczanych przedstawicielom rządów innych krajów.    1. Wywiezienie Biblii nastąpiło na podstawie stosownego zezwolenia udzielonego przez generalnego konserwatora zabytków na podstawie art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (DzU nr 10, poz. 48, z późn. zm.). Natomiast wywiezienie Tory nie wymagało takiego zezwolenia, gdyż zgodnie z art. 42 wspomnianej ustawy nie podlegała zakazowi wywozu. Zgodnie bowiem z zaświadczeniem wystawionym przez Bibliotekę Narodową przedmiot ten nie ma charakteru dobra kultury w rozumieniu art. 2 cytowanej ustawy.    2. Darowanie Biblii kanclerzowi Niemiec było integralnym elementem toczących się negocjacji, które stanowią wykonanie art. 28 ust. 3 traktatu polsko-niemieckiego o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 1991 r. Artykuł ten stwierdza, że ˝umawiające się strony będą dążyć w takim samym duchu (to jest duchu ˝porozumienia i pojednania˝) do rozwiązania problemów związanych z dobrami kultury i archiwaliami, poczynając od pojedynczych przypadków˝. Jak wskazano w komunikacie prasowym MSZ opublikowanym w dniu wręczenia Biblii, był to jednostronny gest Rzeczypospolitej Polskiej w procesie regulacji problemu dóbr kultury zagrabionych lub przemieszczonych w czasie II wojny światowej. W szczególności była to kolejna inicjatywa strony polskiej zmierzająca do nadania temu procesowi nowego impulsu, który w intencji rządu RP powinien przynieść rychłe rozwiązanie problemu. Nie bez znaczenia było także wykorzystanie okazji ważnej wizyty kanclerza do nadania wręczeniu Biblii odpowiedniego rezonansu w niemieckiej opinii publicznej. Inicjatywa rządu polega na rozpoczęciu budowy rozwiązania całościowego problemu dóbr kultury w myśl cytowanego traktatu od wymiany archiwalnej. Propozycję taką przedstawił kanclerzowi Schroederowi premier Buzek podczas spotkania 30 kwietnia 1999 r. w Gdańsku. Chodzi m.in. o pozyskanie ważnych dla nas akt historycznych dotyczących w szczególności Pomorza Zachodniego oraz akt niezbędnych do codziennego administrowania. Realizacja tak rozumianej wymiany miałaby również niebagatelne znaczenie polityczne, jako że uznaniu przez stronę niemiecką granicy na Odrze i Nysie nie towarzyszyło, jak dotychczas, stanowiące jego niezbędną konsekwencję uregulowanie spraw na płaszczyźnie archiwalnej. W świetle powyższego strona polska zdecydowała się na kolejną inicjatywę w postaci przekazania Biblii, która stanowi sygnał gotowości do dalszych rokowań w celu znalezienia rozwiązania problemu. Jak także podkreślono we wspomnianym komunikacie, musi ono uwzględniać słuszne interesy Polski, uzasadnione poniesionymi stratami w dziedzinie kultury, a jednocześnie służyć dobremu rozwojowi stosunków polsko-niemieckich.    3. Biblia przewożona była z Krakowa do Warszawy w warunkach pełnego bezpieczeństwa.    4. Władze polskie, co do zasady, nie obdarowują władz obcych państw dobrami kultury o charakterze zabytkowym. Może to stać się jedynie wyjątkowo, jak w przypadku tych objętych pytaniami interpelacji.    5. Legitymacja prawna wynika z tytułu własności przysługującego skarbowi państwa, natomiast legitymację moralną stanowią szczególne potrzeby polityczne podyktowane racją stanu.    6. Jak już wyjaśniono w odpowiedzi na pytanie drugie, darowanie Biblii kanclerzowi Niemiec było integralnym elementem toczących się negocjacji w sprawie wykonania art. 28 ust. 3 traktatu polsko-niemieckiego o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy z 1991 r. Inicjatywa ta pojawiła się w trakcie konsultacji wewnątrzrządowych po stronie polskiej.    Łączę wyrazy szacunku    Sekretarz stanu    Andrzej Sylwester Zieliński    Warszawa, dnia 22 stycznia 2001 r.