Debaty sejmoweVIII Kadencja

Interpelacja w sprawie reformy systemu kształcenia zawodowego

   Środowiska rzemieślnicze i organizacje samorządu rzemiosła są bez wątpienia słusznie niezwykle zainteresowane kierunkami zmian w systemie kształcenia zawodowego. Dał temu wyraz np. Związek Rzemiosła Polskiego, opracowując pod okiem ekspertów własne i niezwykle cenne stanowisko w tej sprawie.    Niekwestionowaną rolę zakładów rzemieślniczych najbardziej obrazuje fakt odbywania praktycznej nauki zawodu przez rzeszę ok. 200 tys. młodocianych w ok. 60 tys. zakładach rzemieślniczych. Po jej zakończeniu, każdego roku, 55 tys. młodych ludzi uzyskuje świadectwa czeladnicze, a ponad 3,5 tys. dyplomy mistrzowskie. Wielką zaletą takiego systemu, co często jest podkreślane tak przez rzemieślników, jak i młodocianych pracowników, jest zdobywanie przez ucznia w procesie kształcenia praktycznego autentycznych i bardzo szerokich doświadczeń pracowniczych.    Opowiadając się za utrzymaniem tej formy kształcenia, środowisko rzemieślnicze słusznie, moim zdaniem, wskazuje np. na pożyteczny dla każdego młodego człowieka zindywidualizowany tok nauczania uwzględniający możliwości, uzdolnienia i ewentualne ograniczenia młodocianego, a także uczenie się zawodu w otoczeniu doświadczonych pracowników, z możliwością dokonywania bieżącej samooceny postępów w nabywaniu umiejętności. Zwłaszcza że kształcenie praktyczne odbywa się pod kierunkiem i opieką osoby o stosownych kwalifikacjach zawodowych i pedagogicznych, a młodociany pracownik podpisując umowę o pracę w celu nauki zawodu ma w pełni zabezpieczone prawne i socjalne warunki pracownicze. Tym samym uznając również, że zatrudnienie młodocianych na podstawie umowy o pracę w celu nauki zawodu jest skutecznym środkiem do redukcji bezrobocia wśród młodzieży, należy zdaniem zarówno przedsiębiorców, jak i moim utrzymać dotychczasowy system refundacji wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne, odciążając pracodawcę od tych kosztów.    Środowiska rzemieślnicze zwracają jednakże uwagę na ciągle, ich zdaniem, zbyt wysokie nakłady przeznaczane przez przedsiębiorców na kształcenie praktyczne, wynikające choćby z zagrożenia dla wyposażenia zakładów posiadających nowoczesne i bardzo drogie maszyny i urządzenia, które są wykorzystywane w procesie edukacyjnym. Innym problemem jest ich zdaniem, jako podmiotów najbardziej odczuwających wszelkie zmiany zasad pobierania przez młodocianych praktycznej nauki zawodu, zbyt mały wpływ środowiska rzemieślniczego na obraz i kształt proponowanych reform.    Rola i ważność systemu kształcenia zawodowego, poprzez szkolenie wysoko kwalifikowanej kadry dla potrzeb polskiej gospodarki, w tym szczególnie rzemieślniczych małych i średnich przedsiębiorstw, skłania mnie do zadania panu ministrowi następujących pytań:    1. Czy zgadza się pan minister z opinią środowisk rzemieślniczych, że np. Związek Rzemiosła Polskiego i inne zainteresowane organizacje samorządu gospodarczego, działające na podstawie ustawowych przesłanek, powinny uczestniczyć jako reprezentanci środowiska w przygotowywaniu aktów prawnych i merytorycznych rozwiązań np. odnośnie do standardów zawodowych czy programów dotyczących kształcenia zawodowego?    2. Co pan minister sądzi o propozycji, aby przy Ministerstwie Edukacji Narodowej istniał operatywny zespół doradczy do spraw kształcenia zawodowego, w którego składzie zasiadaliby przedstawiciele środowisk gospodarczych?    3. W założeniach zreformowanego systemu kształcenia zawodowego zakłada się aktywne włączenie organizacji pracodawców i samorządu gospodarczego do procesu edukacyjnego. W związku z tym, czy nie uważa pan minister za słuszne powierzenie organizacjom samorządu gospodarczego i organizacjom pracodawców określonych zadań wobec pracodawców zatrudniających młodocianych, np. w zakresie prowadzenia przez cechy i inne organizacje powszechnych rejestrów małych i średnich przedsiębiorstw zatrudniających młodocianych w celu nauki zawodu, sprawdzania spełniania przez pracodawców warunków formalnych i merytorycznych, kontrolowania procesu nauki praktycznej i udzielania pomocy pracodawcy i młodocianym od rozpoczęcia nauki do zakończenia jej egzaminem, a na tych pracodawców nałożenie obowiązku podporządkowania się samorządom w tej właśnie dziedzinie?    4. Czy i w jakiej formie izby rzemieślnicze mogłyby zdaniem pana ministra uczestniczyć we współpracy z kuratorium i urzędami lokalnymi w procesie prognozowania zapotrzebowania na wykwalifikowane kadry?    5. Co, według pana ministra, dla zachowania i zwiększenia bazy na organizację nauki praktycznej u pracodawców podejmujących obok działalności gospodarczej także działalność edukacyjną mogłoby stanowić dla nich dodatkową motywację i zachętę w tym zakresie?    6. Czy nie uważa pan minister za słuszne, aby dla podniesienia jakości dokształcania zawodowego, realizowanego obecnie w toku różnorodnych kursów, których poziom ze względu na wysokość opłat jest bardzo zróżnicowany, tzw. bon edukacyjny był przewidziany również dla młodzieży, która naukę do 18 roku życia realizuje w systemie pozaszkolnym?    7. Czy przychyla się pan minister do stanowiska, że pracodawcy powinni mieć prawo do ulgi podatkowej z tytułu wyszkolenia ucznia, przyznawanej po zakończeniu okresu szkolenia przewidzianego w umowie o pracę i złożeniu przez ucznia z wynikiem pozytywnym egzaminu czeladniczego?    8. Czy zdaniem pana ministra, chcąc chronić interesy młodocianych pracowników i mając na względzie ustalone w konstytucji prawo do nauki do ukończenia 18 roku życia, a zgodnie ze znowelizowaną ustawą oświatową także w systemie pozaszkolnym, tj. w trybie dokształcania kursowego, nie należałoby tej grupie prawnie zagwarantować takich samych przywilejów, jakie obecnie mają młodociani dokształcający się w szkole zawodowej, np. ulgowe przejazdy, świadczenia zasiłkowe?    Z poważaniem    Poseł Adam Stanisław Szejnfeld    Piła, dnia 8 lipca 1999 r.